Kategori Allah’ın Varlığının ve Birliğinin Delilleri Kategori

Ek Soru Soru

Sebeblerin basitliği ve sonuçlarının büyüklüğü

Unsurlar çok basit görünüyor. Neticeleri ise çok incelikli, detaylı ve güzel. Unsurların basit, neticelerinin ise bu kadar şumullü olmasının  hikmeti nedir?

Cevap Cevap

Bediüzzaman hazretlerinin bu konu hakkındaki bir açıklaması şöyledir: "Sâni'-i Kadîr, Fâtır-ı Hakîm, Vâhid-i Ehad kemal-i kudretini ve cemal-i hikmetini ve delil-i vahdetini göstermek için, pek az bir şeyle çok işleri görmek; pek küçük birşeyle, pek büyük vazifeleri gördürmeyi âdet etmiştir."

Hem " ....büyük vazifeleri yapmakla, büyük yükleri kaldırmakla Vâcib-ül Vücud'un vücuduna kat'î şehadet ettiği gibi..."

Hem "Ben çendan küçücük bir şeyim. Fakat pek büyük vazifelerim, pek ince münasebetlerim ve bedenin bütün hüceyratına ve heyet-i mecmuasına bağlı alâkalarım var. Ezcümle evride ve şerayin damarlarına ve hassase ve muharrike asablarına ve cazibe, dafia, müvellide, musavvire gibi kuvvelere karşı derin ve mükemmel vazifelerim var. Eğer bütün bedeni, bütün damar ve asab ve kuvveleri teşkil ve tanzim ve istihdam edecek bir kudret ve ilim sende varsa ve benim emsalim ve san'atça ve keyfiyetçe birbirimizin kardeşı olan bütün hüceyrat-ı bedeniyeye tasarruf edecek nafiz bir kudret, şamil bir hikmet, sende varsa göster, sonra ben seni yapabilirim diye dava et. Yoksa haydi git! Küreyvat-ı hamra, bana erzak getiriyor. Küreyvat-ı beyza da, bana hücum eden hastalıklara mukabele ediyor. İşim var, beni meşgul etme. Hem senin gibi âciz, camid, sağır, kör bir şey, bize hiçbir cihetle karışamaz. Çünki bizde o derece ince ve nazik ve mükemmel bir intizam (Hâşiye)var ki; eğer bize hükmeden bir Hakîm-i Mutlak ve Kadîr-i mutlak ve Alîm-i Mutlak olmazsa, intizamımız bozulur, nizamımız karışır."

Demek ki isimlerinde, sıfatlarında ve zatında bir ve tek olan ve sonsuz kudreti bulunan ve her şeyi son derece hikmetli yaratan Allah,

Basit, küçük unsurlara, sebeblere çok vazifeler gördürmek, büyük işler yaptırmak bir adeti olduğunu,

Kudretinin mükemmelliğini,

Kudretinde hiç bir şekilde acizlik ve zayıflığın bulunmadığını,

Hikmetinin güzelliklerini,

Birliğinin delillerini,

Unsurların basitliği veya küçüklüğü ile beraber bu işleri asla yapamayacaklarını göstermek içindir.